การเกิด

–               การตั้งครรค์
เมี่ยนมีความเชื่อว่าระหว่างที่ทารกอยู่ในครรภ์ขวัญ หรือวิญญาณของเด็กจะมิได้อยู่ในท้องแม่ แต่จะสิงสถิตย์อยู่ตามที่ต่าง ๆ ในบ้าน และจะย้ายเปลี่ยนที่ไปเรื่อย ๆ ในแต่ละเดือน คือ เดือนหนึ่งและเดือนเจ็ด จะอยู่ทีู่่ประตูบ้าน เดือนสองกับเดือนแปดอยู่ในเตาไฟ เดือนสามและเดือนเก้าอยู่ในครกตำข้าว เดือนสี่และเดือนสิบอยู่ในพื้น
บ้านใกล้้ศาลพระภูม (หิ้งผี) เดือนห้าและเดือนสิบเอ็ดขวัญเด็กจะอยู่ที่เตียงนอน เดือนหกและเดือนสิบสองอยู่ในร่างหรือท้องแม่ เพื่อไม่ให้เกิดการแท้ง หรือเกิดเภทภัยที่จะทำให้เด็กพิการ จึงต้องระมัดระวังเป็นพิเศษที่จะไม่ทำสิ่งใด ๆ มากระทบกระเทือนขวัญของเด็ก เช่น ไม่เอามีดไปสับครกตำข้าว หรือไม่ราดน้ำที่ประตู และไม่บุกรุกเข้าไปในห้องนอนของหญิงมีครรภ์ เพราะสิ่งเหล่านี้จะทำให้ขวัญของทารกหนีหายไป

–                   การคลอด
หมอตำแยจะรอให้เด็กออกมาทั้งตัว แล้วจะดึงรกมาวัดให้ยาวจากสะดือลงมาถึงหัวเข่าทารก แล้วเอาด้ายมามัดที่รกใกล้ ๆ กับสะดือ แล้วใช้เปลือกไม้ไผ่ตัดรก ส่วนที่ตัดยังไม่หมด เมื่อรกของเด็กแห้งแล้วหลุดออกมา ให้ นำมาใส่กล่อง หรือกระบอกไม้ไผ่นำมาเก็บไว้บนที่นอน และอุจจาระแรกของทารกจะต้องเอามาห่อเก็บไว้ หากมารดาเป็นหญิงที่ยังไม่ได้เข้าพิธีแต่งงาน เธอจะไม่คลอดลูกในบ้าน จะต้องไปคลอดในเพิงคลอด ซึ่งทำเตรียมไว้ที่บริเวณหน้าบ้านหรือข้างบ้าน เมื่อคลอดบุตรเด็กที่เกิดมาจะถือว่าผีให้มา ซึ่งทุกคนในครอบครัว ยินดีกับสมาชิกใหม่ี้นี้แต่สำหรับหญิงที่แต่งงานแล้ว จะคลอดลูกในห้องนอนของตน และ ถือว่าเป็นลูกคนโดยมีแม่ตัวเองหรือแม่สามีคอยดูแลช่วยเหลือ จากนั้นมารดาจึงอุ้มเด็กออกกลางแจ้งเพื่อให้เด็กเห็นเดือนเห็นตะวันเป็น สัญญาณ ว่าทั้งมารดาและทารกปลอดจากสิ่งที่คอยรังควาญทั้งหลายแล้ว พอถึงวันดีก็จะทำพิธีแจ้งวิญญาณบรรพบุรุษว่ามีคนมาเกิดเป็นสมาชิกใหม่ในครอบ ครัวแล้ว หลังจากการคลอดจะต้องฆ่าหมูเพื่อมาเซ่นไหว้บรรพบุรุษ ถ้ายังไม่มีพิธีเซ่นไหว้ จะห้ามคนอื่นเข้าบ้านเด็ดขาด โดยจะแขวนเครื่องหมายห้ามเข้าทำด้วยไม้ไผ่ที่ประตูหน้าบ้านเพื่อกันคนแปลกหน้า ที่อาจมาเหยียบขัวญเด็กและอาจทำให้เด็กกระจองอแงได้ หลังคลอดมารดาจะต้องอยู่ไฟสักระยะหนึ่งก่อน ระหว่างนี้จะต้องกินแต่อาหารที่สุกและร้อนควรเป็นไก่ต้มสมุนไพรและข้าวแช่ เท่านั้น แม้แต่ผักสดก็ไม่ควรทาน ในระยะ 10 วันแรก และในเดือนแรกจะต้องไม่ทำงานหนักหรือไปเข้าบ้านคนอื่นเขา เขาจะเจาะฝาห้องนอนเพื่อจะได้ไม่ต้องเดินเข้าออกประตูในบ้าน จนกว่าจะทำพิธีปัดสิ่งคอยรังควาญเรียบร้อยแล้ว หลังจากนั้นอาจารย์ประกอบพิธีกรรมจะเลือกเอาวันดีทำพิธีตั้งชื่อ (ทิม เมี่ยน คู้) จะต้องตั้งภายใน 10 วัน หลังคลอดเด็กแรกเกิดจนถึง 12 ปี จะถือว่าเป็นวัยเด็กขวัญของเด็กเป็นแค่ เปี้ยง ถือเป็นขวัญที่ไม่ได้ผูกพันกับวิญญาณมากนัก เมื่อเด็กชายพ้นอายุ 12 ปี และเด็กหญิงอายุ 14 ปี จึงถือว่าพ้นวัยเด็ก จะต้องทำพิธี ชวด เปี้ยง เลี่ยม เมื่อผ่านพิธีนี้แล้วจึงถือว่าเป็นวัยหนุ่มสาว และขวัญของเด็ก (่เปี้ยง) จะถูกยกให้วิญญาณบรรพบุรุษของตระกูลรักษา และมีขวัญของผู้ใหญ่เรียกว่า เวิ่น แทน

พิธีคุ้มครองลูกและแม่ขณะตั้งครรภ์

–                   ทำพิธีแจ้เซด (ป้องกันการเจ็บป่วย)

–                   ทำพิธีบนบานเพื่อขอให้วิญญาณบรรบุรุษช่วยคุ้มครองแม่และลูกให้ปลอดภัย

–                   พิธีออนเปี่ยง (เพื่อป้องกันการแท้งลูก)

การดูแลแม่และลูกหลังคลอด

–                   ทำพิธีสาอุ๋ย (ทำทั้งตัวแม่และเด็ก)

–                   การทำพิธีทิมเมี้ยนคู้

–                   กรณีคลอดในโรงพยาบาล เมื่อถึงบ้านห้ามนำเด็กเข้าทางประตูต้องเข้าทางหน้าต่าง

–                   หลังคลอดลูกต้องนั่งอยู่ที่ข้างเตาไฟ 3 วัน 3 คืน และต้องต้มยาสมุนไพรอาบ

–                   เพื่อเป็นการขับสิ่งสกปรกออกจากร่างกายและเป็นการสมานแผลไปด้วย

–                   ช่วงอยู่เดือนห้ามอาบน้ำเย็นและอาหารที่สามารถรัปประทานได้ต้องต้มอย่างเดียว

การตั้งชื่อ

การตั้งชื่อของเมี่ยนเป็นเรื่องสำคัญมาก เพราะชื่อของแต่ละคนนั้น จะบอกถึงสถานภาพของคนในครอบครัว หรือลักษณะเมื่อแรกเกิดและบ่งชี้ชัดว่าในชื่อหนึ่ง ๆ จะบอกให้ทราบว่าเป็นหญิงหรือชาย เป็นบุตรคนที่เท่าไหร่ และเป็นบุตรของใคร รายละเอียดบางอย่างของเจ้าของชื่อ ไปจนถึงการตั้งชื่อเพื่อเปลี่ยนสถานภาพในวงจรชีวิต ตั้งแต่เกิด แต่งงาน จนถึงตาย การตั้งชื่อจะแบ่งออกเป็นชายและหญิง เช่น ผู้ชายเมี่ยนมีชื่อ 3 ชื่อ คือ

ชื่อเล็ก (ตั้งตอนเกิด) ชื่อใหญ่และชื่อผี ชื่อเล็กมีคำนำหน้าที่ตั้งตามลำดับการเกิดก่อนหลัง หรือตั้งตามลักษณะ การเกิดและใช้พยางค์ท้ายของพ่อ มาเป็นพยางค์ท้ายของชื่อลูก เช่น เก๊า เป็นคำนำหน้าของลูกชายคนโต และพ่อชื่อชุนเอ่ ลูกคนแรกกจะชื่อว่า เก๊าเอ่ เป็นต้น และลูกคนที่สองก็ชื่อไหน และซานรองลงมา ชื่อใหญ่ของชายเมี่ยนตั้งโดย หมอผีหรือผู้รู้ขนบธรรมเนียม ชื่อนี้แสดงลำดับเครือญาติ 4 ชั่วคน เช่น คนแซ่ลีคนรุ่นที่ 1-4 มีชื่อเริ่มต้นว่า เจียม ฝู หว่าน และยุ่น ตามลำดับ และเมื่อคนรุ่นที่ 5 จะมีชื่อเริ่มต้นเป็น เจียม อีก สำหรับ ชื่อผีนั้นตั้งเมื่ออายุ 12 ปี โดยหมอผี จะถามเทวดาสูงสุด (เมี้ยนฮูง) ว่าใครจะมีชื่อผีว่าอย่างไร ซึ่งเมื่อตายไปจะต้องใช้ชื่อผีนี้เพียงชื่อเดียว และหากมีการเลี้ยงผี

ผีจะมีหน้าที่ติดต่อกับผีบรรพบุรุษก็ต้องเรียกชื่อผีนี้ แต่ตอนที่มีชีวิตอยู่จะไม่ใช้ชื่อนี้เด็ดขาด ผู้หญิงเมี่ยนมี 2 ชื่อคือ ชื่อตอนเกิดและชื่อผี ชื่อตอนเกิดเช่น เหมยหรือหมวงเป็นคำนำหน้าของลูกสาวคนโตและไหน ฟาม เฝยเป็นชื่อเรียงลำดับรองลงมาส่วนคำหลัง ก็จะใช้พยางค์หลังของพ่อมาเป็นพยางค์หลังของลูกชื่อผีนี้จะใช้ตามสามีคือ บอกว่าเป็นภรรยาของใคร (บอกชื่อผีของสามี) เพราะ เมื่อผู้หญิงแต่งงานก็ต้องเปลี่ยนมานับถือผีและใช้แซ่ของสามี เช่น ผู้หญิง ชื่อว่านางลายเจียวและชื่อผีของสามีชื่อ ฝ่าเย่า นางลายเจียวจะถูกเรียกชื่อผีในพิธีกรรมว่า ภรรยาของฝ่าเย่า

เด็กเมี่ยนอาจจะมีชื่อเล่นหรือสมญานามที่ตั้ง เพื่อแสดงเหตุการณ์ตอนเกิด หรือแสดงความเอ็นดูและชื่อนี้อาจเปลี่ยนไป หากเด็กป่วยกระเสาะกระแสะอาจเป็นเพราะพ่อแม่ตั้งชื่อนั้น ๆ เป็นกาลกิณี และการตั้งชื่อเอาเคล็ดหรือตามสถานการณ์ เช่น

  • คลอดในกระท่อมอาจชื่อว่า หลิ่วเซ็ง (หลิ่ว=กระท่อม)
  • จ้ายเซ็ง (จ้าย=สุดท้อง)
  • ดจ่าน คำนำหน้าชื่อสำหรับเด็กปัสสวะราดขณะคลอดทั้งหญิงและชาย
  • เล่อว คำนำหน้าสำหรับเด็กที่คลอดกลางทางระหว่างกลับจากไร่ หรือไปโรงพยาบาลทั้งหญิงและชาย
  • เฉง คำนำหน้าชื่อเด็กที่เกิดมามีสายสะดือพันคอ ทั้งหญิงและชาย
  • ก้อย หรือเหยี่ยน ในกรณีที่มีลูกสาวจนพอแล้วอยากได้ลูกชาย เมี่ยนมักจะใช้ชื่อก้อยหรือเยี่ยนมาตั้ง ซึ่งก้อยหรือเยี่ยนหมายถึงเปลี่ยนหรือแลก

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 3 other followers

%d bloggers like this: